మే 13 నాడు జరిగిన ప్రపంచ, భారత చారిత్రక సంఘటనలు తెలుగులో — పోఖ్రాన్-II అణు పరీక్షలు, ఎర్ర కోట నిర్మాణ పూర్తి, చర్చిల్ చారిత్రక ప్రసంగం, పోప్ హత్యాయత్నం, లారా దత్తా మిస్ యూనివర్స్, జకీర్ హుస్సేన్ రాష్ట్రపతి — APPSC TGPSC UPSC SSC Daily GK Telugu.
మే 13 చరిత్ర | Today in History Telugu May 13
Today in History, May 13 Telugu, APPSC GK, TGPSC Current Affairs, Pokhran II, పోఖ్రాన్ అణు పరీక్షలు, చర్చిల్, Daily GK Telugu
📅 మే 13 — చరిత్రలో ఈ రోజు
Today in History Telugu | మే 13 చారిత్రక సంఘటనలు
🌍 అంతర్జాతీయ హమ్మస్ దినోత్సవం • 🍀 లెప్రచాన్ దినోత్సవం
APPSC • TGPSC • UPSC • SSC • RRB • IBPS పరీక్షలకు అత్యంత ఉపయోగకరం
మే 13 తేదీ ప్రపంచ చరిత్రలో అనేక అసాధారణ ఘట్టాలకు వేదికైంది. భారత్ పోఖ్రాన్-II అణు పరీక్షల ద్వారా అణు శక్తి దేశంగా ప్రకటించుకున్న రోజు, ఢిల్లీలో ఎర్ర కోట నిర్మాణం పూర్తయిన రోజు
చర్చిల్ ‘రక్తం, కష్టాలు, కన్నీళ్ళు, చెమట’ అని చారిత్రక ప్రసంగం చేసిన రోజు, పోప్ జాన్ పాల్ II పై హత్యాయత్నం జరిగిన రోజు — ఇవన్నీ మే 13వ తేదీనే సంభవించాయి.
భారత రాజకీయ చరిత్రలో రాజేంద్ర ప్రసాద్ నిష్క్రమణ, రాధాకృష్ణన్ రాష్ట్రపతి పదవీ స్వీకారం, జకీర్ హుస్సేన్ తొలి ముస్లిం రాష్ట్రపతి అవడం — ఇవన్నీ ఈ రోజే చోటుచేసుకున్నాయి. APPSC, TGPSC, UPSC, SSC, RRB పరీక్షార్థులకు ఈ వ్యాసం సమగ్ర మార్గదర్శి.
🌍 ప్రపంచ చరిత్రలో మే 13 — ముఖ్య సంఘటనలు
🔪 1. 1637 — కార్డినల్ రిషెల్యూ టేబుల్ కత్తి ఆవిష్కరణ
మే 13, 1637 నాటి సంప్రదాయం ప్రకారం ఫ్రాన్స్ కార్డినల్ రిషెల్యూ (Cardinal Richelieu) భోజన కత్తి (table knife) కొనను గుండ్రంగా మార్చించారు. భోజన తర్వాత తోటివారు కత్తితో పళ్ళు పికాయించకుండా చేయడానికే ఈ మార్పు చేశారని ప్రతీతి. ఆధునిక భోజన మర్యాద నిర్వచనంలో ఇది మైలురాయి.
⚔️ 2. 1568 — లాంగ్సైడ్ యుద్ధం — స్కాట్లాండ్ రాణి మేరీ ఓటమి
మే 13, 1568 నాడు స్కాట్స్ రాణి మేరీ (Mary Queen of Scots) సేనలు లాంగ్సైడ్ యుద్ధంలో స్కాటిష్ ప్రొటెస్టెంట్ సంఘం దళాలచే ఓడించబడ్డాయి. గ్లాస్గో దక్షిణ శివారులో జరిగిన ఈ యుద్ధంలో అశ్వదళ దాడి మేరీ 6,000 మంది క్యాథలిక్ సేనలను చెల్లాచెదరు చేసింది. ఇది స్కాట్లాండ్ అంతర్యుద్ధంలో నిర్ణాయక మలుపు.
🍽️ 3. 1846 — అమెరికా-మెక్సికో యుద్ధ ప్రకటన
మే 13, 1846 నాడు అమెరికా కాంగ్రెస్ మెక్సికోపై యుద్ధ ప్రకటనను భారీ మెజారిటీతో ఆమోదించింది. 1845లో టెక్సాస్ విలీనం తర్వాత పెరిగిన ఉద్రిక్తతల ఫలితంగా ఈ యుద్ధం వెలువడింది. ఈ యుద్ధ ఫలితంగా అమెరికా కాలిఫోర్నియా, న్యూ మెక్సికో తదితర భూభాగాలను స్వాధీనపరచుకుంది.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: అమెరికా చరిత్ర, విస్తరణ వాదం అంశాల్లో UPSC, SSC పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
☁️ 4. 1917 — ఫాతిమా అద్భుత దర్శనం, పోర్చుగల్
మే 13, 1917 నాడు పోర్చుగల్లోని ఫాతిమా సమీపంలో మూడుగురు పిల్లలు — లూసియా దోస్ సాంటోస్, ఫ్రాన్సిస్కో మార్టో, జాసింటా మార్టో — మాతా మరియమ్మ దర్శనమిచ్చిందని నివేదించారు.
‘అవర్ లేడీ ఆఫ్ ఫాతిమా’గా ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొందిన ఈ ఘటన కాథలిక్ మత చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన క్షణం. 1981లో పోప్ జాన్ పాల్ II పై జరిగిన హత్యాయత్నం కూడా ఈ రోజే, ఫాతిమా దినోత్సవం రోజునే సంభవించడం అందరినీ విస్మయానికి గురిచేసింది.
🎤 5. 1940 — చర్చిల్ చారిత్రక ప్రసంగం — ‘Blood, Toil, Tears and Sweat’
మే 13, 1940 నాడు బ్రిటన్ ప్రధానమంత్రిగా మొదటిసారి హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ను ఉద్దేశించి విన్స్టన్ చర్చిల్ ‘నేను రక్తం, కష్టాలు, కన్నీళ్ళు, చెమట తప్ప మరేమీ అందించలేను’ అని చారిత్రక ప్రసంగం చేశారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో బ్రిటిష్ జాతిని స్ఫూర్తిపరిచిన ఈ వాక్యాలు నేటికీ నేతృత్వ ప్రేరణకు మారుపేరు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం, ప్రముఖ ప్రసంగాలు అంశాల్లో UPSC, SSC పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.
✝️ 6. 1981 — పోప్ జాన్ పాల్ II పై హత్యాయత్నం
మే 13, 1981 నాడు వాటికన్ సిటీ సెయింట్ పీటర్స్ స్క్వేర్లో టర్కీ యువకుడు మెహ్మెత్ అలీ అగ్జా పోప్ జాన్ పాల్ II పై కాల్పులు జరిపారు. తీవ్రంగా గాయపడిన పోప్ అత్యవసర శస్త్రచికిత్స తర్వాత బతికి బయటపడ్డారు. ఫాతిమా మాతా అద్భుత దర్శన దినమైన మే 13నే ఈ ఘటన జరగడం అనేక విశ్లేషణలకు దారితీసింది.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: పోప్ చరిత్ర, ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ కాలం అంశంలో UPSC పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
💣 7. 1985 — MOVE బాంబింగ్, ఫిలడెల్ఫియా
మే 13, 1985 నాడు ఫిలడెల్ఫియా పోలీసులు బ్లాక్ లిబరేషన్ గ్రూప్ MOVE సభ్యులు నివసించే ఇంటిపై హెలికాప్టర్ నుండి బాంబు వేశారు. సంభవించిన అగ్నిప్రమాదంలో 11 మంది మరణించారు, 250 మందికి పైగా నిరాశ్రయులయ్యారు. అమెరికా పౌర హక్కుల చరిత్రలో వివాదాస్పద అధ్యాయం.
🏅 8. 1960 — ధౌలగిరి శిఖరం అధిరోహణ, నేపాల్
మే 13, 1960 నాడు మాక్స్ ఐసెలిన్ నేతృత్వంలోని స్విస్ అన్వేషక బృందం హిమాలయాల్లోని ధౌలగిరి (Dhaulagiri — 8,167 మీ.) శిఖరాన్ని అధిరోహించింది. ప్రపంచంలో ఎత్తయిన శిఖరాల జాబితాలో ఏడవ స్థానంలో ఉన్న ధౌలగిరి అధిరోహణ పర్వతారోహణ చరిత్రలో ముఖ్యమైన ఘట్టం.
🌐 9. 1888 — బ్రెజిల్ దాసత్వ రద్దు
మే 13, 1888 నాడు బ్రెజిల్ రాజకుమారి ఇసాబెల్ ‘Golden Law’ (Lei Áurea) సంతకం చేయడం ద్వారా దేశంలో దాసత్వాన్ని రద్దు చేశారు. పాశ్చాత్య గోళార్ధంలో దాసత్వాన్ని చివరగా రద్దు చేసిన దేశాలలో బ్రెజిల్ ఒకటి. ఇది బ్రెజిల్ సామాజిక చరిత్రలో సువర్ణాధ్యాయం.
⚽ 10. 2025 — షూలెస్ జో జాక్సన్, పీట్ రోజ్ MLB లో పునఃస్వీకారం
మే 13, 2025 నాడు MLB కమిషనర్ రాబ్ మాన్ఫ్రెడ్ జూదం ఆరోపణల కారణంగా జీవితకాలం నిషేధానికి గురైన షూలెస్ జో జాక్సన్, పీట్ రోజ్లను మేజర్ లీగ్ బేస్బాల్లో మరణానంతరం పునఃస్వీకరించారు. అమెరికన్ క్రీడా చరిత్రలో వివాదాస్పద అంశాలలో ఒకటైన ఈ నిర్ణయం సుదీర్ఘ చర్చకు తెరదించింది.
🎬 11. 2019 — డోరిస్ డే మరణం
మే 13, 2019 నాడు 1950–60 దశకాల హాలీవుడ్ తారగా వెలిగిన అమెరికన్ నటి, గాయని డోరిస్ డే 97 సంవత్సరాల వయసులో మరణించారు. ‘Pillow Talk’, ‘Calamity Jane’ చిత్రాలలో ఆమె నటన అనితర సాధ్యం.
⚔️ 12. 1568 — మేరీ క్వీన్ ఆఫ్ స్కాట్స్ ఓటమి [పైన చూడండి — విలీనం]
⚓ 12. 1344 — పలీన్ నావికా యుద్ధం
మే 13, 1344 నాడు స్మిర్నియట్ క్రూసేడ్లో లాటిన్ క్రైస్తవ నౌకాదళం టర్కిష్ నౌకాదళాన్ని పలీన్ యుద్ధంలో ఓడించింది. మధ్యప్రాచ్యంలో మతపరమైన నావికాపోరు చరిత్రలో ఇది ముఖ్యమైన ఘట్టం.
🇮🇳 భారత చరిత్రలో మే 13 — ముఖ్య సంఘటనలు
🏰 1. 1648 — ఢిల్లీ ఎర్ర కోట నిర్మాణ పూర్తి
మే 13, 1648 నాడు మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ హయాంలో ఢిల్లీలో ఎర్ర కోట (Red Fort / Lal Qila) నిర్మాణం పూర్తయింది. ముస్తాకిర్ ఖాన్ పర్యవేక్షణలో నిర్మించిన ఈ అద్భుత వాస్తు నిర్మాణం మొఘల్ సామ్రాజ్య శ్రేష్ఠతకు చిహ్నం. UNESCO వారసత్వ కట్టడంగా గుర్తింపు పొందిన ఎర్ర కోటపై ప్రతి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంనాడు జాతీయ జెండా ఎగురవేస్తారు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: మొఘల్ వాస్తుశిల్పం, ఎర్ర కోట అంశంలో APPSC, TGPSC, UPSC, SSC పరీక్షల్లో తప్పక అడుగుతారు.
⚖️ 2. 1791 — కార్న్వాలిస్ మద్రాసుకు తిరుగు ప్రయాణం
మే 13, 1791 నాడు లార్డ్ కార్న్వాలిస్ అరికెర యుద్ధం తర్వాత మద్రాసుకు వెనుదిరిగారు. టిప్పు సుల్తాన్తో జరిగిన మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో (1790–92) ఇది ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: ఆంగ్లో–మైసూర్ యుద్ధాలు, టిప్పు సుల్తాన్ అంశాల్లో APPSC, TGPSC, UPSC పరీక్షల్లో ముఖ్యమైన ప్రశ్న.
🎵 3. 1918 — బాలసరస్వతి జన్మదినం — భరతనాట్యం దిగ్గజం
మే 13, 1918 నాడు భరతనాట్యంలో మహోన్నత ప్రతిభ కలిగిన బాలసరస్వతి (T. Balasaraswati) జన్మించారు. సదిర్ అట్టమ్ను ‘భరతనాట్యం’గా పునర్నిర్మించడంలో కీలక పాత్ర పోషించిన ఆమె అంతర్జాతీయ కళాప్రపంచంలో భారత శాస్త్రీయ నృత్యానికి మర్యాదను తీసుకొచ్చారు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భారత శాస్త్రీయ నృత్య రూపాలు, ప్రముఖ నర్తకులు అంశాల్లో APPSC, TGPSC పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
🏅 4. 1857 — రోనాల్డ్ రాస్ జన్మదినం — మలేరియా పరిశోధకుడు
మే 13, 1857 నాడు ఉత్తర ప్రదేశ్లోని అల్మోరాలో జన్మించిన సర్ రోనాల్డ్ రాస్ భారత వైద్య సేవ (IMS) సభ్యుడు, బాక్టీరియాలజిస్ట్. మలేరియా వ్యాధిని దోమలు వ్యాప్తి చేస్తాయని నిరూపించిన ఆయనకు 1902లో నోబెల్ పురస్కారం లభించింది. ‘Science Progress’ పత్రిక సంపాదకుడిగా కూడా పనిచేశారు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: నోబెల్ అవార్డు గ్రహీతలు, వైద్య శాస్త్ర ఆవిష్కర్తలు అంశంలో UPSC, APPSC పరీక్షల్లో తప్పక అడుగుతారు.
🎖️ 5. 1905 — ఫఖ్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ జన్మదినం — భారత 5వ రాష్ట్రపతి
మే 13, 1905 నాడు ఢిల్లీలో జన్మించిన ఫఖ్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ 1974–77 వరకు భారత 5వ రాష్ట్రపతిగా పనిచేశారు. జరూరత్ పరిస్థితి (Emergency 1975) సమయంలో ఆయన సంతకంతో ‘ఆర్టికల్ 352’ అమలులోకి వచ్చింది. ఆయన కాంగ్రెస్ నేత, స్వాతంత్ర్య పోరాట యోధుడు కూడా.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భారత రాష్ట్రపతుల వివరాలు — జన్మ, పదవీకాలం, రాష్ట్రపతి నంబర్ APPSC, TGPSC, SSC పరీక్షల్లో తప్పక అడుగుతారు.
✊ 6. 1946 — కీలక క్రికెట్ రికార్డు — 10వ వికెట్ భాగస్వామ్యం
మే 13, 1946 నాడు భారత క్రికెట్ జట్టు తరఫున సర్వార్తే, బెనర్జీలు సర్రేతో జరిగిన మ్యాచ్లో 10వ వికెట్ భాగస్వామ్యంలో 249 పరుగులు చేసి అసాధారణ రికార్డు నెలకొల్పారు. భారత క్రికెట్ చరిత్రలో ఇది అద్భుతమైన ఘట్టం.
🕌 7. 1949 — మహారాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంఘ్ స్థాపన
మే 13, 1949 నాడు మహారాష్ట్రలో పుస్తక ప్రచారం, గ్రంథాలయాల అభివృద్ధికి మహారాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంఘ్ స్థాపించబడింది. జ్ఞాన వ్యాప్తి, అక్షరాస్యత ప్రోత్సాహంలో ఈ సంస్థ చేసిన కృషి ప్రశంసనీయం.
✈️ 8. 1953 — INS గరుడ స్థాపన — మొదటి నావికా వాయుస్థావరం
మే 13, 1953 నాడు కొచ్చిన్లోని వెందురుతి నావికా స్థావరంలో భారత నావికా వాయుస్థావరం INS గరుడ (INS Garuda) కమీషన్ అయింది. ఇది భారత నావికాదళంలో మొట్టమొదటి వాయుస్థావరం. భారత నౌకాదళ శక్తి నిర్మాణంలో ఇది మైలురాయి.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భారత నావికాదళ స్థావరాలు అంశంలో APPSC, TGPSC, SSC, NDA పరీక్షల్లో తరచుగా అడుగుతారు.
🇮🇳 9. 1952 — నెహ్రూ మళ్ళీ ప్రధానమంత్రి
మే 13, 1952 నాడు జవహర్లాల్ నెహ్రూ తిరిగి భారత ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసి కొత్త మంత్రివర్గాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. మొదటి సాధారణ ఎన్నికల తర్వాత కాంగ్రెస్ భారీ మెజారిటీ గెలుపొందడంతో నెహ్రూ రెండవసారి PM అయ్యారు.
List of Prime Ministers of India
🏛️ 10. 1962 — రాష్ట్రపతి పదవి మారిన చారిత్రక రోజు
మే 13, 1962 నాడు భారత రాజకీయ చరిత్రలో ఒక అపూర్వ ఘడియ సంభవించింది — ముగ్గురు రాష్ట్రపతులు ఒకే రోజు పాత్ర పోషించారు: • డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్ (1884–1963) భారత తొలి రాష్ట్రపతిగా పదవి నుండి నిష్క్రమించారు — ఆయనకు ‘భారత రత్న’ అవార్డు కూడా ఇవ్వబడింది. • డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ (1888–1975) రెండవ రాష్ట్రపతిగా పదవి స్వీకరించారు. • డా. జకీర్ హుస్సేన్ ఉపరాష్ట్రపతిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భారత రాష్ట్రపతుల వివరాలు, పదవీకాలాలు APPSC, TGPSC, SSC పరీక్షల్లో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.
☀️ 11. 1956 — వినోబా భావే భూదాన్ ప్రచారం, తిరువెళ్ళూరు
మే 13, 1956 నాడు ఆచార్య వినోబా భావే తమిళనాడులోని తిరువెళ్ళూరులో భూదాన్ (Bhoodan) ఉద్యమ ప్రచారాన్ని ప్రారంభించారు. గాంధీ అనుయాయి అయిన వినోబా భావే ధనవంతుల నుండి భూమి పొంది నిర్భాగ్యులకు పంచిపెట్టే ఈ ఉద్యమాన్ని నడిపి ‘భూదాన్ యజ్ఞం’ అని పిలిచారు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భూదాన్ ఉద్యమం, వినోబా భావే అంశాల్లో APPSC, TGPSC పరీక్షల్లో ముఖ్యమైన ప్రశ్న.
Acharya Vinoba Bhave: Biography
⚡ 12. 1967 — డా. జకీర్ హుస్సేన్ — తొలి ముస్లిం రాష్ట్రపతి
మే 13, 1967 నాడు డా. జకీర్ హుస్సేన్ భారత మూడవ రాష్ట్రపతిగా పదవిని స్వీకరించారు. భారత యూనియన్లో మొట్టమొదటి ముస్లిం రాష్ట్రపతిగా ఆయన చరిత్రలో నిలిచారు. 1969 ఆగస్టు 24 వరకు ఈ పదవిలో ఉన్నారు. అదే సమయంలో డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ రెండవ రాష్ట్రపతిగా నిష్క్రమించారు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: ‘తొలి ముస్లిం రాష్ట్రపతి‘ ప్రశ్న APPSC, TGPSC, SSC, UPSC పరీక్షల్లో తప్పనిసరిగా అడుగుతారు.
🏭 13. 1971 — జనరల్ ఇన్సూరెన్స్ జాతీయీకరణ
మే 13, 1971 నాడు భారత ప్రభుత్వం జనరల్ ఇన్సూరెన్స్ (సాధారణ బీమా) పరిశ్రమను జాతీయీకరించింది. ఇది ఇందిరా గాంధీ నేతృత్వంలో అనేక ముఖ్య పరిశ్రమలను ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి తెచ్చిన దశలో భాగం. General Insurance Corporation of India (GIC) ఏర్పాటుకు పునాది వేసింది.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: జాతీయీకరణ చరిత్ర, GIC అంశంలో APPSC, TGPSC, IBPS పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
📡 14. 1994 — టెలికాం రంగం ప్రైవేటీకరణ
మే 13, 1994 నాడు భారత ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో కొత్త జాతీయ టెలికాం విధానాన్ని ప్రకటించి టెలికాం రంగాన్ని ప్రైవేటు కంపెనీలకు తెరిచింది. ఇది భారత టెలికాం విప్లవానికి నాంది — నేడు మన దేశం 100 కోట్లకు పైగా మొబైల్ చందాదారులతో ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద టెలికాం మార్కెట్.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భారత ఆర్థిక సంస్కరణలు, టెలికాం విధానం అంశాల్లో APPSC, TGPSC, UPSC, SSC పరీక్షల్లో ముఖ్యమైన ప్రశ్న.
🏆 15. 1994–95 — మారిస్ స్ట్రాంగ్కు జవహర్లాల్ నెహ్రూ అవార్డు
మే 13, 1994/95 నాడు ప్రముఖ పర్యావరణవేత్త మారిస్ ఎఫ్. స్ట్రాంగ్కు 1992వ సంవత్సరానికి గాను జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఇంటర్నేషనల్ అండర్స్టాండింగ్ అవార్డు ప్రదానం చేయబడింది.
🗳️ 16. 1996 — లోక్సభ ఎన్నికల ఫలితాలు — BJP అతిపెద్ద పార్టీ
మే 13, 1996 నాడు లోక్సభ ఎన్నికల ఫలితాలు (537 లో 534 స్థానాలు) వెలువడ్డాయి. BJP 161 స్థానాలతో అతిపెద్ద ఒంటరి పార్టీగా నిలిచింది. అదే రోజు ఎం. కరుణానిధి (DMK) తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భారత ఎన్నికల చరిత్ర, లోక్సభ ఎన్నికలు అంశంలో APPSC, TGPSC పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
📺 17. 1997 — దూరదర్శన్ DTH ప్రణాళిక నిలిపివేత
మే 13, 1997 నాడు దూరదర్శన్ డైరెక్ట్-టు-హోమ్ (DTH) టెలివిజన్ ప్రసారాల ప్రణాళికను విరమించుకుంది. భారత ప్రసార రంగంలో ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు పోటీ నేపథ్యంలో ఈ నిర్ణయం కీలకమైనది.
💣 18. 1998 — పోఖ్రాన్-II అణు పరీక్షలు (రెండవ విడత) | భారత్ అణు శక్తిగా ప్రకటన
మే 13, 1998 నాడు భారత్ రాజస్థాన్లోని పోఖ్రాన్లో రెండు మరిన్ని అణు పరీక్షలు నిర్వహించింది. ఇది మే 11 మరియు 12 పరీక్షలకు కొనసాగింపు (మొత్తం శాఖ్తి సిరీస్లో ఐదు పరీక్షలు). అమెరికా అధ్యక్షుడు క్లింటన్ భారత్పై ఆర్థిక ఆంక్షలు విధించారు. ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి ‘ఆంక్షలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొంటాం’ అని ప్రకటించారు. ఈ పరీక్షల తర్వాత మే 13, 1998 నాడు భారత్ అధికారికంగా అణు శక్తి దేశంగా ప్రకటించుకుంది. వరల్డ్ బ్యాంక్ భారత దాతల సమావేశాన్ని రద్దు చేసింది.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: పోఖ్రాన్-II 1998, ‘శాఖ్తి పరీక్షలు‘, NPT, CTBT, అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు అంశాల్లో UPSC, APPSC, TGPSC పరీక్షల్లో అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రశ్నలు.
👑 19. 2000 — లారా దత్తా మిస్ యూనివర్స్ 2000
మే 13, 2000 నాడు సైప్రస్ రాజధాని నికోసియాలో జరిగిన పోటీలో 21 సంవత్సరాల లారా దత్తా మిస్ యూనివర్స్ 2000 విజేతగా నిలిచారు. ‘అందపోటీలు మహిళలకు తమ అభిప్రాయాలు, ఎంపికలు వ్యక్తపరిచే వేదిక’ అని ఆమె అన్నారు.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భారత మహిళా విజయాలు, అంతర్జాతీయ అందపోటీలు అంశంలో APPSC, TGPSC పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
🏞️ 20. 2000 — జార్ఖండ్, ఉత్తరాంచల్, ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రాల ఆమోదం
మే 13, 2000 నాడు కేంద్ర ప్రభుత్వం బీహార్ నుండి జార్ఖండ్, ఉత్తర ప్రదేశ్ నుండి ఉత్తరాంచల్ (ఉత్తరాఖండ్), మధ్యప్రదేశ్ నుండి ఛత్తీస్గఢ్ అనే మూడు కొత్త రాష్ట్రాలను ఏర్పాటు చేయడానికి ఆమోదం తెలిపింది. ఇవి నవంబర్ 2000లో అధికారికంగా ఏర్పడ్డాయి.
📌 పరీక్ష ప్రాముఖ్యత: భారత రాష్ట్రాల ఏర్పాటు తేదీలు APPSC, TGPSC, SSC పరీక్షల్లో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.
🎂 మే 13 — ప్రముఖుల జన్మదినాలు
- స్టీవీ వండర్ (1950) — అమెరికన్ సంగీత మేధావి, 25+ గ్రామీ అవార్డులు, Saginaw, Michigan
- జార్జెస్ బ్రాక్ (1882) — ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు, క్యూబిజం ఉద్యమ వ్యవస్థాపకుడు (Britannica featured)
- స్టీఫెన్ కోల్బెర్ట్ (1964) — అమెరికన్ కమేడియన్, The Late Show హోస్ట్
- డెన్నిస్ రాడ్మాన్ (1961) — NBA బాస్కెట్బాల్ స్టార్
- హార్వీ కీటెల్ (1939) — అమెరికన్ హాలీవుడ్ నటుడు
- లీనా డన్హామ్ (1986) — అమెరికన్ నటి, రచయిత్రి
- జో లూయిస్ (1914) — అమెరికన్ బాక్సర్, 1937–49 హెవీవెయిట్ చాంపియన్
- డాఫ్నీ డు మారియర్ (1907) — ఇంగ్లిష్ రచయిత్రి (‘Rebecca’)
- బాలసరస్వతి (1918) — భరతనాట్యం దిగ్గజం, భారత్
- ఫఖ్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ (1905) — భారత 5వ రాష్ట్రపతి
- రోనాల్డ్ రాస్ (1857) — నోబెల్ విజేత, మలేరియా శాస్త్రవేత్త, అల్మోరా
- రిచ్చీ వాలెన్స్ (1941) — మొట్టమొదటి లాటినో రాక్ అండ్ రోల్ స్టార్
- మోనుల్ హక్ చౌదరి (1923) — సామాజిక సంస్కర్త, రాజకీయ నేత, అస్సాం
- వాసుదేవ్ మహాదేవ్ సల్గావ్కర్ (1916) — గొప్ప భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త
- హెంక్ స్నీవ్లీట్ (1883) — RSAP నేత, డచ్-ఇండీస్
🕊️ మే 13 — ప్రముఖుల మరణాలు
- డోరిస్ డే (2019) — అమెరికన్ నటి, గాయని (వయసు 97)
- జోసే ముజికా (2025) — ఉరుగ్వే 40వ అధ్యక్షుడు (జ. 1935)
- కిట్ బాండ్ (2025) — మిస్సోరీ 47వ గవర్నర్ (జ. 1939)
- తకెదా షింగెన్ (1573) — జపాన్ సమురాయి సేనాపతి
- జోహాన్ వాన్ ఓల్డెన్బర్నెవెల్ట్ (1619) — డచ్ రాజనీతిజ్ఞుడు (రాజద్రోహం విచారణ)
🌟 మే 13 — ప్రత్యేక దినాలు & ఉత్సవాలు
- 🧆 అంతర్జాతీయ హమ్మస్ దినోత్సవం (International Hummus Day)
- 🍀 లెప్రచాన్ దినోత్సవం (Leprechaun Day) — ఐర్లాండ్ జానపద సంప్రదాయం
- 🏥 మే 13, 1983 — రెగ్గీ జాక్సన్ 2,000వ స్ట్రైక్అవుట్ MLB రికార్డు
📝 పోటీ పరీక్షలకు — Quick Reference (మే 13)
కింది అంశాలు APPSC, TGPSC, UPSC, SSC, RRB, IBPS పరీక్షల్లో అత్యంత తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలకు సంబంధించినవి:
- ఎర్ర కోట నిర్మాణ పూర్తి — మే 13, 1648, షాజహాన్, ఢిల్లీ, UNESCO వారసత్వ కట్టడం
- INS గరుడ స్థాపన — మే 13, 1953, కొచ్చిన్ (వెందురుతి), భారత మొదటి నావికా వాయుస్థావరం
- రాజేంద్ర ప్రసాద్ నిష్క్రమణ + రాధాకృష్ణన్ పదవీ స్వీకారం + జకీర్ హుస్సేన్ VP — ఒకే రోజు మే 13, 1962
- జకీర్ హుస్సేన్ 3వ రాష్ట్రపతి + తొలి ముస్లిం రాష్ట్రపతి — మే 13, 1967
- జనరల్ ఇన్సూరెన్స్ జాతీయీకరణ — మే 13, 1971
- టెలికాం రంగం ప్రైవేటీకరణ — మే 13, 1994
- పోఖ్రాన్-II రెండవ విడత పరీక్షలు — మే 13, 1998; అమెరికా ఆంక్షలు; భారత్ అణు శక్తిగా ప్రకటన
- జార్ఖండ్, ఉత్తరాంచల్, ఛత్తీస్గఢ్ ఆమోదం — మే 13, 2000
- లారా దత్తా మిస్ యూనివర్స్ — మే 13, 2000, నికోసియా (సైప్రస్)
- చర్చిల్ ‘Blood, Toil, Tears and Sweat’ ప్రసంగం — మే 13, 1940
- పోప్ జాన్ పాల్ II హత్యాయత్నం — మే 13, 1981, మెహ్మెత్ అలీ అగ్జా
- ఫఖ్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ జ. — మే 13, 1905, ఢిల్లీ, 5వ రాష్ట్రపతి
- రోనాల్డ్ రాస్ జ. — మే 13, 1857, అల్మోరా, మలేరియా నోబెల్ విజేత
- బాలసరస్వతి జ. — మే 13, 1918, భరతనాట్యం మేధావి
- వినోబా భావే భూదాన్ ప్రచారం — మే 13, 1956, తిరువెళ్ళూరు
📊 మే 13 చారిత్రక సంఘటనలు
| సంవత్సరం | సంఘటన | వివరాలు |
| 1344 | పలీన్ నావికా యుద్ధం | టర్కిష్ నౌకాదళ ఓటమి |
| 1568 | లాంగ్సైడ్ యుద్ధం | మేరీ క్వీన్ ఆఫ్ స్కాట్స్ ఓటమి |
| 1637 | టేబుల్ కత్తి ఆవిష్కరణ | కార్డినల్ రిషెల్యూ, ఫ్రాన్స్ |
| 1648 | ఎర్ర కోట నిర్మాణ పూర్తి | షాజహాన్, ఢిల్లీ, UNESCO |
| 1791 | కార్న్వాలిస్ మద్రాసుకు | అరికెర యుద్ధం, మైసూర్ వార్ |
| 1846 | అమెరికా-మెక్సికో యుద్ధ ప్రకటన | కాంగ్రెస్ ఆమోదం, Texas annexation |
| 1857 | రోనాల్డ్ రాస్ జన్మ | మలేరియా నోబెల్ విజేత, అల్మోరా |
| 1883 | హెంక్ స్నీవ్లీట్ జన్మ | RSAP నేత, డచ్-ఇండీస్ |
| 1888 | బ్రెజిల్ దాసత్వ రద్దు | Golden Law, రాజకుమారి ఇసాబెల్ |
| 1905 | ఫఖ్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ జన్మ | 5వ రాష్ట్రపతి, ఢిల్లీ |
| 1916 | వాసుదేవ్ సల్గావ్కర్ జన్మ | పారిశ్రామికవేత్త |
| 1917 | ఫాతిమా అద్భుత దర్శనం | పోర్చుగల్, లూసియా తదితరులు |
| 1918 | బాలసరస్వతి జన్మ | భరతనాట్యం మేధావి |
| 1923 | మోనుల్ హక్ చౌదరి జన్మ | అస్సాం, సామాజిక సంస్కర్త |
| 1940 | చర్చిల్ చారిత్రక ప్రసంగం | ‘Blood, Toil, Tears & Sweat’ |
| 1941 | రిచ్చీ వాలెన్స్ జన్మ | మొదటి లాటినో రాక్ స్టార్ |
| 1946 | సర్వార్తే-బెనర్జీ 249 పరుగులు | 10వ వికెట్, Indians v Surrey |
| 1949 | మహారాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంఘ్ | స్థాపన, పుస్తక ప్రచారం |
| 1950 | స్టీవీ వండర్ జన్మ | అమెరికన్ సంగీత మేధావి |
| 1952 | నెహ్రూ PM మళ్ళీ | రెండవ సారి ప్రమాణం, కొత్త మంత్రివర్గం |
| 1953 | INS గరుడ స్థాపన | కొచ్చిన్, మొదటి నావికా వాయుస్థావరం |
| 1956 | వినోబా భావే భూదాన్ | తిరువెళ్ళూరు ప్రచారం |
| 1960 | ధౌలగిరి అధిరోహణ | స్విస్ బృందం, Max Eiselin |
| 1962 | రాజేంద్ర ప్రసాద్ నిష్క్రమణ | భారత రత్న; రాధాకృష్ణన్ 2వ రాష్ట్రపతి; జకీర్ VP |
| 1964 | స్టీఫెన్ కోల్బెర్ట్ జన్మ | అమెరికన్ కమేడియన్, Late Show |
| 1967 | జకీర్ హుస్సేన్ 3వ రాష్ట్రపతి | తొలి ముస్లిం రాష్ట్రపతి |
| 1971 | జనరల్ ఇన్సూరెన్స్ జాతీయీకరణ | GIC స్థాపనకు పునాది |
| 1981 | పోప్ హత్యాయత్నం | మెహ్మెత్ అగ్జా, వాటికన్ |
| 1985 | MOVE బాంబింగ్ | ఫిలడెల్ఫియా, 11 మరణాలు |
| 1991 | P. సుధీర్ కుమార్ విడుదల | నక్సల్ ఖైదీల బదులు |
| 1994 | టెలికాం ప్రైవేటీకరణ | నూతన జాతీయ విధానం |
| 1994 | మారిస్ స్ట్రాంగ్ అవార్డు | జవహర్లాల్ నెహ్రూ International Award |
| 1996 | లోక్సభ ఫలితాలు | BJP 161, అతిపెద్ద పార్టీ |
| 1996 | కరుణానిధి TN CM | DMK, తమిళనాడు |
| 1997 | దూరదర్శన్ DTH నిలిపివేత | ప్రైవేటీకరణ నేపథ్యం |
| 1998 | పోఖ్రాన్-II (2వ విడత) | 5 పరీక్షలు పూర్తి; US ఆంక్షలు; భారత్ అణు శక్తిగా |
| 1998 | వరల్డ్ బ్యాంక్ సమావేశం రద్దు | పోఖ్రాన్ తర్వాత అంతర్జాతీయ స్పందన |
| 2000 | లారా దత్తా మిస్ యూనివర్స్ | నికోసియా, సైప్రస్ |
| 2000 | 3 కొత్త రాష్ట్రాల ఆమోదం | జార్ఖండ్, ఉత్తరాంచల్, ఛత్తీస్గఢ్ |
| 2019 | డోరిస్ డే మరణం | నటి, గాయని, వయసు 97 |
| 2025 | జో జాక్సన్/పీట్ రోజ్ MLB తిరిగి | మరణానంతర పునఃస్వీకారం |
| 2025 | జోసే ముజికా మరణం | ఉరుగ్వే 40వ అధ్యక్షుడు |
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)❓
Q1: పోఖ్రాన్-II అణు పరీక్షలు ఎప్పుడు జరిగాయి?
పోఖ్రాన్-II అణు పరీక్షలు (శాఖ్తి సిరీస్) మే 11–13, 1998 మధ్య జరిగాయి. మే 11న రెండు పరీక్షలు, మే 13న మరో రెండు పరీక్షలు నిర్వహించారు. మే 13, 1998 నాడు భారత్ అధికారికంగా అణు శక్తి దేశంగా ప్రకటించుకుంది. ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి నేతృత్వంలో ఈ పరీక్షలు జరిగాయి.
Q2: జకీర్ హుస్సేన్ భారత ఎన్నవ రాష్ట్రపతి?
డా. జకీర్ హుస్సేన్ భారత మూడవ (3వ) రాష్ట్రపతి. మే 13, 1967 నాటి నుండి 1969 ఆగస్టు 24 వరకు పనిచేశారు. ఆయన భారత యూనియన్లో మొట్టమొదటి ముస్లిం రాష్ట్రపతి.
Q3: ఎర్ర కోట ఎప్పుడు నిర్మించబడింది?
ఎర్ర కోట (Red Fort/Lal Qila) నిర్మాణం మే 13, 1648 నాడు పూర్తయింది. మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ హయాంలో ఢిల్లీలో నిర్మించబడిన ఈ కట్టడం UNESCO వారసత్వ కట్టడం. ప్రతి సంవత్సరం స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంనాడు ఇక్కడ జాతీయ జెండా ఎగురవేస్తారు.
Q4: INS గరుడ ఏమిటి?
INS గరుడ (INS Garuda) భారత నావికాదళంలో మొట్టమొదటి వాయుస్థావరం. మే 13, 1953 నాడు కేరళలోని కొచ్చిన్ (వెందురుతి) నావికా స్థావరంలో ఇది కమీషన్ అయింది.
Q5: లారా దత్తా మిస్ యూనివర్స్ ఎప్పుడు అయింది?
మే 13, 2000 నాడు సైప్రస్ రాజధాని నికోసియాలో జరిగిన పోటీలో భారత్కు చెందిన లారా దత్తా (21 సంవత్సరాలు) మిస్ యూనివర్స్ 2000 విజేతగా నిలిచారు.
Q6: జార్ఖండ్, ఛత్తీస్గఢ్, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాలు ఎప్పుడు ఏర్పడ్డాయి?
మే 13, 2000 నాడు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ మూడు కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటుకు ఆమోదం తెలిపింది. నవంబర్ 2000లో అవి అధికారికంగా ఏర్పడ్డాయి — జార్ఖండ్ (బీహార్ నుండి), ఉత్తరాఖండ్/ఉత్తరాంచల్ (UP నుండి), ఛత్తీస్గఢ్ (MP నుండి).
Q7: రోనాల్డ్ రాస్ ఎవరు?
సర్ రోనాల్డ్ రాస్ మే 13, 1857 నాడు UP అల్మోరాలో జన్మించారు. భారత వైద్య సేవ (IMS) సభ్యుడు, బాక్టీరియాలజిస్ట్. మలేరియా వ్యాధి దోమల ద్వారా వ్యాపిస్తుందని నిరూపించిన ఆయనకు 1902లో వైద్య శాస్త్రంలో నోబెల్ పురస్కారం లభించింది.
✅ ముగింపు
మే 13 — భారత చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన తేదీలలో ఒకటి. ఎర్ర కోట నిర్మాణ పూర్తి (1648), INS గరుడ స్థాపన (1953), మూడుగురు రాష్ట్రపతులు ఒకే రోజు (1962), జకీర్ హుస్సేన్ తొలి ముస్లిం రాష్ట్రపతి (1967), జనరల్ ఇన్సూరెన్స్ జాతీయీకరణ (1971), టెలికాం ప్రైవేటీకరణ (1994), పోఖ్రాన్-II (1998), లారా దత్తా మిస్ యూనివర్స్ (2000), మూడు కొత్త రాష్ట్రాల ఆమోదం (2000) — ఇవన్నీ ఈ రోజే జరిగాయి.
ప్రపంచ చరిత్రలో చర్చిల్ ప్రసంగం, పోప్ హత్యాయత్నం, ఫాతిమా అద్భుతం, అమెరికా-మెక్సికో యుద్ధ ప్రకటన — ఇవీ మే 13 నాటి చారిత్రక ఘటనలే.
APPSC, TGPSC, UPSC, SSC, RRB, IBPS పరీక్షలకు సన్నద్ధమవుతున్న అభ్యర్థులు ఈ అంశాలను జాగ్రత్తగా నోట్ చేసుకోండి. ప్రతి రోజు ‘Today in History Telugu’ కోసం srmtutors.in ను సందర్శించండి.
Latest Test Series
─── srmtutors.in | Telugu Competitive Exam Preparation ───
మే 13 చరిత్ర | Today in History Telugu | పోఖ్రాన్ అణు పరీక్షలు | ఎర్ర కోట నిర్మాణం | INS గరుడ | జకీర్ హుస్సేన్ | లారా దత్తా | APPSC Daily GK | TGPSC Current Affairs | జార్ఖండ్ ఛత్తీస్గఢ్ స్థాపన
Follow Us Daily Updates
Discover more from SRMTUTORS
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
