మే 17 చరిత్రలో ఈ రోజు | Today in History Telugu | May 17

Today in History Telugu | May 17, అంతర్జాతీయ కాంతి దినోత్సవం, సిక్కిమ్ రాష్ట్ర దినోత్సవం.

మే 17 నాటి ప్రపంచ & భారత చారిత్రక సంఘటనలు తెలుగులో — వాస్కో డ గామా కాలికట్, Brown v Board of Education, NYSE స్థాపన, Dambuster Raids, కేనాఉజ్ యుద్ధం, FERA/FEMA, సోనియా రాజీనామా — APPSC TGPSC UPSC SSC Daily GK.

📅 మే 16 — చరిత్రలో ఈ రోజు

Today in History Telugu | May 17 చారిత్రకసంఘటనలు

🇳🇴 నార్వే రాజ్యాంగ దినోత్సవం (Syttende Mai)  •  🌐 IDAHOBIT Day  •  📡 World Telecommunication Day

APPSC • TGPSC • UPSC • SSC • RRB • IBPS పోటీ పరీక్షలకు అత్యంత ఉపయోగకరం

🔍 పరిచయం (Introduction)

మే 17 తేదీ భారత చరిత్రలో, ప్రపంచ చరిత్రలో అసాధారణ ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజు. 1498లో పోర్చుగీస్ నావికుడు వాస్కో డ గామా కేరళలోని కాలికట్‌కు చేరుకుని యూరప్-ఆసియా సముద్ర వ్యాపార మార్గాన్ని తెరిచారు.

1540లో షేర్ షా హుమాయూన్‌ను కేనాఉజ్ యుద్ధంలో ఓడించారు. 1792లో న్యూయార్క్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ స్థాపన జరిగింది. 1943లో RAF Dambuster Raids జర్మన్ ఆనకట్టలను ధ్వంసం చేసింది. 1954లో Brown v. Board of Education తీర్పు అమెరికాలో జాతి వివక్ష నిర్మూలనకు నాంది పలికింది.

1990లో WHO హోమోసెక్సువాలిటీని వ్యాధి జాబితా నుండి తొలగించింది. భారత చరిత్రలో కామన్వెల్త్ సభ్యత్వం, బహదూర్ షా జఫర్ సమ్రాట్ ప్రకటన, ఇజ్రాయిల్-భారత్ MOU, FEMA ట్రిబ్యునల్, సోనియా గాంధీ రాజీనామా — ఇవన్నీ మే 17 నాటి కీలక ఘటనలే. APPSC, TGPSC, UPSC, SSC, RRB పరీక్షార్థులకు ఇది సమగ్ర మార్గదర్శి.

🇮🇳 భారత చరిత్రలో మే 17 — ముఖ్య సంఘటనలు

⚔️ 1. 1540 — కేనాఉజ్ యుద్ధం — షేర్ షా హుమాయూన్‌ను ఓడించాడు

మే 17, 1540 నాడు UP లోని హర్దోయ్ (Hardoi) సమీపంలో జరిగిన కేనాఉజ్ యుద్ధంలో (Battle of Kanauj/Kannauj) అఫ్ఘాన్ నేత షేర్ షా సూరి (Sher Shah Suri) మొఘల్ చక్రవర్తి హుమాయూన్‌ను రెండవసారి ఓడించారు. (మొదటిసారి 1539 చౌసా యుద్ధంలో ఓడించారు.) హుమాయూన్ ఢిల్లీ వదిలి 15 సంవత్సరాలు ప్రవాసంలో గడిపారు. షేర్ షా ఢిల్లీ చేపట్టి గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్, పోస్టల్ సేవ, వ్యవసాయ సంస్కరణలు అమలు చేశారు. 1555లో హుమాయూన్ తిరిగి ఢిల్లీ స్వాధీనపరచుకున్నారు.

📌 పరీక్ష: కేనాఉజ్ యుద్ధం = మే 17, 1540 | షేర్ షా v/s హుమాయూన్ | Hardoi UP | 15 సంవత్సరాల ప్రవాసం | Grand Trunk Road నిర్మాత — APPSC, TGPSC, UPSC, Medieval India.

🏹 2. 1775 — ఆరస్ యుద్ధం — తొలి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధంలో మరాఠా ఓటమి

మే 17, 1775 నాడు తొలి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధంలో (First Anglo-Maratha War, 1775–82) కల్నల్ కీటింగ్ (Col. Keating) బ్రిటిష్ సైన్యం ఆరస్ యుద్ధంలో మరాఠులను తీవ్రంగా మట్టుపెట్టింది.

📌 పరీక్ష: ఆరస్ యుద్ధం = మే 17, 1775 | Col. Keating | 1st Anglo-Maratha War — APPSC, TGPSC History.

👑 3. 1857 — బహదూర్ షా జఫర్ ‘హిందూస్తాన్ సమ్రాట్’గా ప్రకటన

మే 17, 1857 నాడు 1857 సిపాయి తిరుగుబాటు (First War of Independence) సందర్భంలో చివరి మొఘల్ చక్రవర్తి బహదూర్ షా జఫర్ II (Bahadur Shah Zafar II)ను తిరుగుబాటు సిపాయిలు ‘హిందూస్తాన్ సమ్రాట్’ (Emperor of Hindustan)గా ప్రకటించారు. హిందూ-ముస్లిం ఐక్యతకు చిహ్నంగా మారిన ఈ ప్రకటన బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి సవాలు. 1857 సెప్టెంబర్ తర్వాత అరెస్ట్ అయిన జఫర్ రంగూన్ ప్రవాసంలో 1862లో మరణించారు.

📌 పరీక్ష: బహదూర్ షా జఫర్ ‘సమ్రాట్‘ = మే 17, 1857 | 1857 తిరుగుబాటు | చివరి మొఘల్ | రంగూన్ ప్రవాసం | 1862 మరణం — APPSC, TGPSC, UPSC.

📰 4. 1873 — ‘భారత్ మిత్ర’ హిందీ దినపత్రిక ప్రారంభం

మే 17, 1873 నాడు కలకత్తా నుండి ‘భారత్ మిత్ర’ (Bharat Mitra) హిందీ దినపత్రిక ప్రారంభమైంది. భారత పత్రికా రంగంలో మరియు హిందీ భాషా వ్యాప్తిలో ఇది ముఖ్యమైన మైలురాయి.

📌 పరీక్ష: భారత్ మిత్ర హిందీ పత్రిక = మే 17, 1873 | కలకత్తా — Media History GK.

🤝 5. 1949 — భారత్ కామన్వెల్త్ సభ్యత్వం నిలుపుకుంది

మే 17, 1949 నాడు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఒకే ఒక్క వ్యతిరేక ఓటుతో కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్ (Commonwealth of Nations)లో భారత్ సభ్యత్వాన్ని కొనసాగించాలని నిర్ణయించింది. స్వతంత్ర రిపబ్లిక్‌గా మారిన భారత్ బ్రిటిష్ రాజ్యాధిపత్యాన్ని అంగీకరించకుండా కామన్వెల్త్ సభ్యత్వం కొనసాగించే ప్రత్యేక ఒప్పందం ఏర్పడింది.

📌 పరీక్ష: భారత కామన్వెల్త్ నిర్ణయం = మే 17, 1949 | ఒక్క వ్యతిరేక ఓటు | Republic + Commonwealth — APPSC, TGPSC, Polity GK.

🌏 6. 1957 — నెహ్రూ సిలోన్ పర్యటన — అణు పరీక్షల నిలిపివేత పిలుపు

మే 17, 1957 నాడు ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ సిలోన్ (Ceylon — నేటి శ్రీలంక) పర్యటనలో బుద్ధమతం స్థాపనకు 2,500 సంవత్సరాల వేడుకల్లో పాల్గొని అన్ని దేశాలు అణు పరీక్షలు నిలిపివేయాలని పిలుపునిచ్చారు. అహింస, శాంతి విధానాన్ని అనుసరించే నెహ్రూ పరమాణు నిరాయుధీకరణకు పిలుపు.

💊 7. 1992 — 106 జీవిత రక్షక మందుల దిగుమతి అనుమతి

మే 17, 1992 నాడు భారత ప్రభుత్వం ఆర్థిక సంస్కరణల నేపథ్యంలో 106 జీవిత రక్షక మందులు మరియు 37 వైద్య ఉపకరణాల దిగుమతిని అనుమతించింది. ఈ నిర్ణయం ఆరోగ్య రంగంలో ప్రైవేటు దిగుమతులను ప్రోత్సహించింది.

🌏 8. 1992 — రాష్ట్రపతి R. వెంకటరామన్ చైనా పర్యటన

మే 17, 1992 నాడు భారత రాష్ట్రపతి R. వెంకటరామన్ ఆరు రోజుల చైనా పర్యటనకు బయలుదేరారు. 1962 యుద్ధం తర్వాత క్రమంగా మెరుగవుతున్న భారత్-చైనా సంబంధాల బలోపేతానికి ఈ పర్యటన దోహదపడింది.

⚖️ 9. 1993 — ఇజ్రాయిల్-భారత్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాల MOU

మే 17, 1993 నాడు భారత్ పర్యటనలో ఉన్న ఇజ్రాయిల్ విదేశాంగ మంత్రి షిమాన్ పెరెజ్ (Shimon Peres) — దాదాపు 40 సంవత్సరాల నిష్క్రియాత్మకత తర్వాత — భారత విదేశాంగ మంత్రితో ద్వైపాక్షిక సంబంధాల అభివృద్ధికి సమగ్ర MOU పై సంతకాలు చేశారు. భారత్-ఇజ్రాయిల్ రక్షణ, సాంకేతిక సహకారానికి ఇది నాంది.

📌 పరీక్ష: భారత్–ఇజ్రాయిల్ MOU = మే 17, 1993 | Shimon Peres | 40 సంవత్సరాల తర్వాత — International Relations GK.

🗳️ 10. 1994 — సిక్కిమ్‌లో CM మారిన రోజు

మే 17, 1994 నాడు సిక్కిమ్‌లో నర్ బహదూర్ భందారీ (Nar Bahadur Bhandari) ఓడిపోయారు; సిక్కిమ్ సంగ్రామ్ పరిషద్ నేత సంచమన్ లింబో (Sanchaman Limboo) CM గా పదవిని చేపట్టారు. సిక్కిమ్ రాజకీయాల్లో ముఖ్యమైన మలుపు.

🌿 11. 1995 — ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో RAP రద్దు

మే 17, 1995 నాడు మూడు ఈశాన్య రాష్ట్రాలు — మిజోరం, మణిపూర్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ — నియంత్రిత ప్రాంత పర్మిట్లను (RAP — Restricted Area Permits) రద్దు చేశాయి. పర్యాటకం, వ్యాపారాన్ని ప్రోత్సహించి ఈశాన్య భారత్ అభివృద్ధికి దోహదం చేసే నిర్ణయం.

📌 పరీక్ష: RAP రద్దు = మే 17, 1995 | మిజోరం, మణిపూర్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ — NE India, APPSC, TGPSC.

🏏 12. 1996 — రుసి మోడీ మరణం — భారత క్రికెటర్

మే 17, 1996 నాడు రుసి మోడీ (Rusi Modi) మరణించారు. WWII తర్వాత 10 టెస్ట్ మ్యాచ్‌లలో భారత్ తరఫున 736 పరుగులు చేసిన ఈ క్రికెటర్ 1940-50 దశకాల భారత క్రికెట్‌లో ముఖ్యమైన పేరు.

💰 13. 1998 — Clinton CTBT సంతకం కోసం పిలుపు

మే 17, 1998 నాడు అమెరికా అధ్యక్షుడు బిల్ క్లింటన్ పోఖ్రాన్-II అణు పరీక్షల నేపథ్యంలో భారత్ మరియు పాకిస్తాన్ రెండూ Comprehensive Test Ban Treaty (CTBT)పై సంతకాలు చేయాలని కోరారు.

📌 పరీక్ష: Clinton CTBT పిలుపు = మే 17, 1998 | పోఖ్రాన్-II తర్వాత | India + Pakistan — Nuclear Policy GK.

🔄 14. 1999 — సోనియా గాంధీ రాజీనామా — CWC తిరస్కరణ

మే 17, 1999 నాడు కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ పార్టీ అధ్యక్ష పదవికి రాజీనామా చేశారు. అయితే కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ (CWC) వెంటనే ఆమె రాజీనామాను తిరస్కరించింది. సంఘటిత మద్దతుతో ఆమె పదవిలో కొనసాగారు.

📌 పరీక్ష: సోనియా గాంధీ రాజీనామా = మే 17, 1999 | CWC తిరస్కరణ — Indian Polity GK.

⚖️ 15. 2000 — FEMA అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ — FERA తర్వాత

మే 17, 2000 నాడు కేంద్ర కేబినెట్ Foreign Exchange Regulation Act (FERA) రద్దు మరియు Foreign Exchange Management Act (FEMA) అమలు నేపథ్యంలో కొత్త అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ ఏర్పాటు ప్రతిపాదనను ఆమోదించింది.

📌 పరీక్ష: FERA → FEMA | FEMA Appellate Tribunal = మే 17, 2000 Cabinet ఆమోదం — Banking, Finance GK.

🏃 16. 1980 — V.S. కుమార్ ఆనందన్ Endurance రికార్డు

మే 17, 1980 నాడు V.S. కుమార్ ఆనందన్ ఒంటి కాలిపై నిరంతరంగా 33 గంటలు నిలబడి ప్రపంచ రికార్డు నెలకొల్పారు.

🌍 ప్రపంచ చరిత్రలో మే 17 — ముఖ్య సంఘటనలు

⛵ 1. 1498 — వాస్కో డ గామా కాలికట్ చేరుకున్నారు — యూరప్ నుండి భారత్‌కు తొలి సముద్ర మార్గం

మే 17, 1498 నాడు పోర్చుగీస్ నావికుడు అడ్మిరల్ డోమ్ వాస్కో డ గామా (Vasco da Gama, c.1469–1524) మూడు నౌకలతో ఆఫ్రికా కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ చుట్టూ తిరిగి కేరళలోని కాలికట్ (Calicut — నేటి కోజికోడ్)కు చేరుకున్నారు. ఆయన యూరప్ నుండి నేరుగా సముద్ర మార్గంలో భారత్‌కు వచ్చిన మొట్టమొదటి పాశ్చాత్యుడు. 1497 జులై 8న లిస్బన్ నుండి ప్రారంభమైన ఈ చారిత్రక యాత్ర ద్వారా కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ మార్గంలో హిందూ మహాసముద్రం గుండా ప్రయాణించి, కాలికట్ జమోరిన్‌తో (Zamorin) వ్యాపార సంబంధాలు నెలకొల్పడానికి ప్రయత్నించారు. ఈ ఆవిష్కరణ తర్వాత పోర్చుగీస్, బ్రిటిష్, ఫ్రెంచ్, డచ్ వలస పాలన భారత్‌పై వచ్చి పడింది — ప్రపంచ చరిత్రలో అత్యంత నిర్ణాయక మలుపు.

📌 పరీక్ష: వాస్కో డ గామా = పోర్చుగల్ | కాలికట్ = మే 17, 1498 | కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ | 3 నౌకలు | కేరళ | తొలి పాశ్చాత్య సముద్ర మార్గం | లిస్బన్ నుండి 1497 జులై 8 ప్రయాణం — APPSC, TGPSC, UPSC అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

🌳 2. 1792 — న్యూయార్క్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ (NYSE) స్థాపన — Buttonwood Agreement

మే 17, 1792 నాడు న్యూయార్క్‌లో 68 వాల్ స్ట్రీట్ బయట ఒక Buttonwood చెట్టు కింద 24 మంది స్టాక్‌బ్రోకర్లు ‘Buttonwood Agreement’పై సంతకాలు చేశారు. ఈ ఒప్పందంలో: 0.25% నిర్ణీత కమిషన్ మాత్రమే వసూలు, పరస్పరం మాత్రమే ట్రేడింగ్, నిర్ణీత నియమాల పాటింపు అనే నిబంధనలు ఉన్నాయి. ఈ ఒప్పందమే నేటి ప్రపంచ అతిపెద్ద స్టాక్ మార్కెట్ NYSE కు పునాది — ఇప్పుడు రోజుకు ట్రిలియన్ల డాలర్ల ట్రేడింగ్ జరుగుతుంది.

📌 పరీక్ష: NYSE స్థాపన = మే 17, 1792 | Buttonwood Agreement | 24 స్టాక్‌బ్రోకర్లు | 68 Wall Street | 0.25% కమిషన్ — Finance GK, SSC CGL, IBPS.

🇳🇴 3. 1814 — నార్వే రాజ్యాంగం — ‘Syttende Mai’

మే 17, 1814 నాడు నార్వే రాజ్యాంగంపై సంతకాలు జరిగి పరిమిత రాచరికం నిర్వచించబడింది; క్రౌన్ ప్రిన్స్ క్రిస్టియన్ ఫ్రెడరిక్ రాజుగా ఎన్నుకోబడ్డారు. ‘Syttende Mai’ (మే పదిహేడు) ఇప్పటికీ నార్వే జాతీయ రోజుగా జరుపుకుంటారు. అమలులో ఉన్న ప్రపంచ అతి పాత రాజ్యాంగాలలో ఒకటి.

📌 పరీక్ష: నార్వే రాజ్యాంగం = మే 17, 1814 | Syttende Mai = Norway National Day — World GK.

📡 4. 1865 — అంతర్జాతీయ టెలిగ్రాఫ్ యూనియన్ స్థాపన — నేటి ITU

మే 17, 1865 నాడు పారిస్‌లో అంతర్జాతీయ టెలిగ్రాఫ్ యూనియన్ (International Telegraph Union) స్థాపించబడింది. తర్వాత ఇది అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU)గా మారింది — UN ప్రత్యేక సంస్థ. ఈ జ్ఞాపకార్థం మే 17ను ‘World Telecommunication and Information Society Day’గా జరుపుకుంటారు.

📌 పరీక్ష: ITU మూలం = మే 17, 1865 | International Telegraph Union | Paris | World Telecom Day మే 17 — APPSC, TGPSC, Current Affairs.

🏇 5. 1875 — తొలి కెంటకీ డెర్బీ — అమెరికా అతి ప్రాచీన క్రీడా ఘటన

మే 17, 1875 నాడు లూయివిల్లి (కెంటకీ)లోని Churchill Downs స్టేడియంలో మొట్టమొదటి కెంటకీ డెర్బీ (Kentucky Derby) జరిగింది. Aristides అనే గుర్రం — ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ జాకీ ఆలివర్ లూయిస్ స్వారీ చేయగా — 2:37.75 నిమిషాల్లో 10,000 మంది ముందు గెలిచింది. మెరివెథర్ లూయిస్ క్లార్క్ Jr. ఏర్పాటు చేసిన ఇది అమెరికన్ ట్రిపుల్ క్రౌన్ మొదటి రేస్. ‘The Run for the Roses’ అని పేరొందింది.

📌 పరీక్ష: తొలి కెంటకీ డెర్బీ = మే 17, 1875 | Churchill Downs | Aristides | Oliver Lewis (ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ జాకీ) | Triple Crown 1వ రేస్ — Sports GK.

💣 6. 1943 — RAF Dambuster Raids — జర్మన్ ఆనకట్టలు ధ్వంసం

మే 17, 1943 నాడు రాయల్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (RAF) 617 స్క్వాడ్రన్ Wing Commander Guy Gibson నేతృత్వంలో జర్మనీలోని Möhne, Eder, Sorpe ఆనకట్టలపై విప్లవాత్మక ‘Bouncing Bombs’ (Barnes Wallis రూపొందించిన Upkeep) ఉపయోగించి దాడి చేసింది. టోర్పెడో నెట్‌లను దాటడానికి నీటి పైన గుండ్రంగా పడమేసే ఈ బాంబులు Möhne మరియు Eder ఆనకట్టలను ధ్వంసం చేశాయి. 1955లో ‘The Dambusters’ చలన చిత్రంలో ఈ సంఘటన చిత్రించబడింది.

📌 పరీక్ష: Dambuster Raids = మే 17, 1943 | RAF 617 Squadron | Wing Commander Guy Gibson | Bouncing Bombs (Barnes Wallis) | Möhne, Eder, Sorpe Dams | WWII — World GK.

⚖️ 7. 1954 — Brown v. Board of Education — జాతి వివక్ష రద్దు

మే 17, 1954 నాడు అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ ‘Brown v. Board of Education of Topeka’ కేసులో ఏకగ్రీవంగా — ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో జాతి వివక్ష (Racial Segregation) రాజ్యాంగ విరుద్ధమని నిర్ణయించింది. NAACP తరఫున థుర్గుడ్ మార్షల్ (Thurgood Marshall) వాదించారు — ఆయన తర్వాత అమెరికా తొలి నల్లజాతి సుప్రీం కోర్ట్ జడ్జి అయ్యారు. Chief Justice Earl Warren ఏకగ్రీవ నిర్ణయం 1896 Plessy v. Ferguson ‘Separate but Equal’ సూత్రాన్ని రద్దు చేసింది. అమెరికన్ పౌర హక్కుల ఉద్యమంలో (Civil Rights Movement) ఇది నిర్ణాయక మలుపు.

📌 పరీక్ష: Brown v. Board = మే 17, 1954 | Thurgood Marshall | Chief Justice Earl Warren | ఏకగ్రీవ | Topeka Kansas | Plessy v. Ferguson 1896 రద్దు | ‘Separate but Equal’ రద్దు — UPSC, APPSC, SSC.

📺 8. 1973 — వాటర్‌గేట్ TV వినికిడి సమావేశాలు

మే 17, 1973 నాడు అమెరికా సెనేట్ వాటర్‌గేట్ కమిటీ జాతీయ టెలివిజన్ ప్రసార వినికిడి సమావేశాలు ప్రారంభించింది. 1972 రిపబ్లికన్ పార్టీ ప్రధాన కార్యాలయంపై గూఢచర్యం, నిక్సన్ అనుచరుల అక్రమ కార్యకలాపాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. 1974లో అధ్యక్షుడు నిక్సన్ రాజీనామాకు నేరుగా దారితీశాయి.

📌 పరీక్ష: వాటర్‌గేట్ TV వినికిడి = మే 17, 1973 | US Senate | Nixon రాజీనామా 1974 — World GK.

🏳️‍🌈 9. 1990 — WHO హోమోసెక్సువాలిటీని వ్యాధి జాబితా నుండి తొలగింపు

మే 17, 1990 నాడు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) సర్వసభ్య సమావేశం హోమోసెక్సువాలిటీని అంతర్జాతీయ వ్యాధుల వర్గీకరణ (ICD) నుండి అధికారికంగా తొలగించింది. ఈ చారిత్రక నిర్ణయం జ్ఞాపకార్థం మే 17ను IDAHOBIT Day (International Day Against Homophobia, Biphobia and Transphobia)గా జరుపుకుంటారు.

📌 పరీక్ష: WHO Homosexuality ICD తొలగింపు = మే 17, 1990 | IDAHOBIT Day — Human Rights GK.

💍 10. 2004 — మసాచ్యుసెట్స్ — అమెరికాలో తొలి సమలింగ వివాహాలు

మే 17, 2004 నాడు మసాచ్యుసెట్స్ అమెరికాలో తొలి రాష్ట్రంగా సమలింగ జంటలకు వివాహ లైసెన్సులు జారీ చేసింది. 2003 Goodridge v. Department of Public Health కేసు తీర్పు ఫలితంగా ఈ చారిత్రక నిర్ణయం జరిగింది.

📌 పరీక్ష: తొలి US సమలింగ వివాహ లైసెన్సులు = మే 17, 2004 | Massachusetts — Civil Rights GK.

🧪 11. 1902 — Antikythera Mechanism ఆవిష్కారం

మే 17, 1902 నాడు పురావస్తు శాస్త్రవేత్త Valerios Stais గ్రీసు Antikythera ద్వీపంలో మునిగిన నౌకలో సుమారు 2,000 సంవత్సరాల నాటి Antikythera Mechanism కనుగొన్నారు. ఆకాశకాయాల గమనాన్ని అంచనా వేయడానికి ఉపయోగించే ఈ పురాతన గ్రీకు యంత్రం ‘ప్రపంచ తొలి అనలాగ్ కంప్యూటర్’గా పిలువబడుతుంది.

📌 పరీక్ష: Antikythera Mechanism = మే 17, 1902 | Valerios Stais | గ్రీసు | తొలి అనలాగ్ కంప్యూటర్ — Science GK.

🔴 12. 1940 — నాజీలు బ్రస్సెల్స్ ఆక్రమించారు

మే 17, 1940 నాడు నాజీ జర్మనీ సైన్యం బెల్జియం రాజధాని బ్రస్సెల్స్‌ను ఆక్రమించింది. WWII పశ్చిమ యూరప్ Blitzkrieg దాడిలో భాగంగా ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ సేనలు Dunkirk వైపు వెనుదిరిగాయి.

🎂 మే 17 — ప్రముఖుల జన్మదినాలు

• ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ (1749) — ఆధునిక వ్యాక్సిన్ పితామహుడు | చేచటలా (Smallpox) టీకా ఆవిష్కర్త | ఇంగ్లాండ్
• షుగర్ రే లియొనార్డ్ (1956) — అమెరికన్ బాక్సర్ | 5 World Titles | ఒలింపిక్ Gold 1976
• డెన్నిస్ హాపర్ (1936) — హాలీవుడ్ నటుడు, దర్శకుడు | ‘Easy Rider’, ‘Blue Velvet’
• బాబ్ సాగెట్ (1956) — అమెరికన్ కమేడియన్ | ‘Full House’
• క్రెయిగ్ ఫెర్గుసన్ (1962) — స్కాటిష్-అమెరికన్ కమేడియన్ | Late Late Show హోస్ట్
• డొరొతీ రిచర్డ్సన్ (1873) — ఇంగ్లిష్ రచయిత్రి | Stream-of-consciousness పద్ధతి | James Joyce ప్రభావం
• గోవింద్ సఖారామ్ సర్దేశాయ్ (1865) — ‘రియాసత్‌కర్’ బిరుదు | ప్రముఖ చరిత్రకారుడు
• ధిరేంద్ర వర్మ (1897) — ప్రముఖ భాషావేత్త
• A.N. రాధాకృష్ణన్ (1927) — గొప్ప విద్యావేత్త
• గురుసిద్దప్ప సివప్ప (1916) — గొప్ప పారిశ్రామికవేత్త, బెంగళూరు
• ట్రెంట్ రెజ్నర్ (1965) — Nine Inch Nails | Oscar winner (Soul music)
• ఒడ్ హాసెల్ (1897) — నార్వేజియన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త | Nobel Chemistry 1969

🕊️ మే 17 — ప్రముఖుల మరణాలు

• రంగలాల్ బండోపాధ్యాయ (1887) — బెంగాలీ కవి, రచయిత, పత్రికా సంపాదకుడు
• దుర్గాదాస్ (1974) — ప్రముఖ భారత పత్రికారంగ దిగ్గజం
• ప్రభాకర్ మాచ్వే (1991) — గొప్ప హిందీ, మరాఠీ సాహిత్యకారుడు
• రుసి మోడీ (1996) — భారత క్రికెటర్ | 736 పరుగులు 10 పోస్ట్-వార్ టెస్ట్‌లలో

📝 పోటీ పరీక్షలకు — Quick Reference (మే 17)

APPSC, TGPSC, UPSC, SSC, RRB, IBPS పరీక్షల్లో తరచుగా అడిగే అన్ని అంశాలు:

1. వాస్కో డ గామా కాలికట్ = మే 17, 1498 | పోర్చుగల్ | కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ | 3 నౌకలు | తొలి పాశ్చాత్య సముద్ర మార్గం
2. కేనాఉజ్ యుద్ధం = మే 17, 1540 | షేర్ షా v/s హుమాయూన్ | Hardoi UP | 15 సంవత్సరాల హుమాయూన్ ప్రవాసం
3. ఆరస్ యుద్ధం = మే 17, 1775 | Col. Keating | 1st Anglo-Maratha War | మరాఠా ఓటమి
4. బహదూర్ షా జఫర్ ‘సమ్రాట్’ = మే 17, 1857 | 1857 తిరుగుబాటు | చివరి మొఘల్ | రంగూన్ 1862
5. ‘భారత్ మిత్ర’ పత్రిక = మే 17, 1873 | హిందీ దినపత్రిక | కలకత్తా
6. ITU మూలం = మే 17, 1865 | International Telegraph Union | Paris | World Telecom Day
7. NYSE స్థాపన = మే 17, 1792 | Buttonwood Agreement | 24 బ్రోకర్లు | 68 Wall Street
8. నార్వే రాజ్యాంగం = మే 17, 1814 | Syttende Mai | Norway National Day
9. తొలి కెంటకీ డెర్బీ = మే 17, 1875 | Churchill Downs | Aristides | Oliver Lewis (ఆఫ్రికన్ అమె. జాకీ)
10. ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ జ. = మే 17, 1749 | వ్యాక్సిన్ పితామహుడు | Smallpox Vaccine
11. Dambuster Raids = మే 17, 1943 | RAF 617 Squadron | Guy Gibson | Barnes Wallis Bombs | Möhne, Eder Dams
12. Brown v. Board = మే 17, 1954 | Thurgood Marshall | Earl Warren | ఏకగ్రీవ | Topeka KS | Plessy రద్దు
13. WHO Homosexuality తొలగింపు = మే 17, 1990 | ICD నుండి | IDAHOBIT Day
14. భారత కామన్వెల్త్ = మే 17, 1949 | ఒక్క వ్యతిరేక ఓటు | Republic + Commonwealth
15. భారత్-ఇజ్రాయిల్ MOU = మే 17, 1993 | Shimon Peres | 40 సంవత్సరాల తర్వాత
16. RAP రద్దు = మే 17, 1995 | మిజోరం, మణిపూర్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్
17. FEMA అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ = మే 17, 2000 | FERA రద్దు తర్వాత
18. సోనియా గాంధీ రాజీనామా-CWC నిరాకరణ = మే 17, 1999
19. మసాచ్యుసెట్స్ సమలింగ వివాహం = మే 17, 2004 | USA తొలి రాష్ట్రం
20. వాటర్‌గేట్ TV వినికిడి = మే 17, 1973 | US Senate | Nixon రాజీనామా దారి
21. Antikythera Mechanism = మే 17, 1902 | Valerios Stais | తొలి అనలాగ్ కంప్యూటర్
22. 106 జీవిత రక్షక మందులు = మే 17, 1992 | దిగుమతి అనుమతి
23. R. వెంకటరామన్ చైనా పర్యటన = మే 17, 1992 | 6 రోజులు
24. సిక్కిమ్ CM మారినాడు = మే 17, 1994 | Bhandari OUT | Sanchaman Limboo IN
25. Clinton CTBT పిలుపు = మే 17, 1998 | India + Pakistan | Pokhran-II తర్వాత
26. V.S. కుమార్ ఆనందన్ రికార్డు = మే 17, 1980 | ఒంటికాలు 33 గంటలు

📊 మే 17 మొత్తం సమాచారం

Important Days in May

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

Q1: వాస్కో డ గామా ఎప్పుడు, ఎక్కడ భారత్‌కు చేరుకున్నారు?

పోర్చుగీస్ నావికుడు వాస్కో డ గామా మే 17, 1498 నాడు మూడు నౌకలతో ఆఫ్రికా కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ చుట్టూ తిరిగి కేరళలోని కాలికట్ (నేటి కోజికోడ్)కు చేరుకున్నారు. యూరప్ నుండి నేరుగా సముద్ర మార్గంలో భారత్‌కు వచ్చిన మొట్టమొదటి పాశ్చాత్యుడు ఆయనే. 1497 జులై 8న లిస్బన్ నుండి ప్రయాణం ప్రారంభమైంది.

Q2: Brown v. Board of Education తీర్పు ఏమిటి? ఎప్పుడు?

మే 17, 1954 నాడు అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ ఏకగ్రీవంగా ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో జాతి వివక్ష రాజ్యాంగ విరుద్ధమని తీర్పు ఇచ్చింది. NAACP తరఫున థుర్గుడ్ మార్షల్ వాదించారు; Chief Justice Earl Warren నిర్ణయం ప్రకటించారు. 1896 Plessy v. Ferguson ‘Separate but Equal’ సూత్రాన్ని రద్దు చేసింది.

Q3: NYSE ఎప్పుడు స్థాపించబడింది?

మే 17, 1792 నాడు న్యూయార్క్‌లోని 68 వాల్ స్ట్రీట్ వద్ద ఒక Buttonwood చెట్టు కింద 24 మంది స్టాక్‌బ్రోకర్లు ‘Buttonwood Agreement’పై సంతకాలు చేసి NYSE కు పునాది వేశారు.

Q4: కేనాఉజ్ యుద్ధం ఏమిటి? ఫలితం?

మే 17, 1540 నాడు UP లోని హర్దోయ్‌లో షేర్ షా సూరి మొఘల్ హుమాయూన్‌ను రెండవసారి ఓడించారు. హుమాయూన్ 15 సంవత్సరాలు ప్రవాసంలో గడిపారు; షేర్ షా ఢిల్లీ చేపట్టి గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్ నిర్మించారు.

Q5: World Telecommunication Day ఎప్పుడు? ఏ జ్ఞాపకార్థం?

మే 17న World Telecommunication and Information Society Day జరుపుకుంటారు. మే 17, 1865 నాడు పారిస్‌లో International Telegraph Union (నేటి ITU) స్థాపించబడింది — ఆ జ్ఞాపకార్థం.

Q6: IDAHOBIT Day ఎందుకు మే 17?

మే 17, 1990 నాడు WHO హోమోసెక్సువాలిటీని మానసిక వ్యాధుల జాబితా (ICD) నుండి తొలగించింది. ఈ నిర్ణయం జ్ఞాపకార్థం మే 17ను IDAHOBIT Day (International Day Against Homophobia, Biphobia and Transphobia)గా జరుపుకుంటారు.

Q7: Dambuster Raids ఏమిటి?

మే 17, 1943 నాడు RAF 617 స్క్వాడ్రన్ Wing Commander Guy Gibson నేతృత్వంలో జర్మన్ ఆనకట్టలపై Barnes Wallis రూపొందించిన Bouncing Bombs ఉపయోగించి దాడి చేసింది. Möhne మరియు Eder ఆనకట్టలు ధ్వంసమయ్యాయి.

Q8: షేర్ షా సూరి పాలన విశేషాలేమిటి?

షేర్ షా సూరి 1540–1545 వరకు ఢిల్లీ పాలించారు. గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్ (GT Road) నిర్మాణం, పోస్టల్ సేవ స్థాపన, భూమి పన్ను సంస్కరణలు (టోడర్ మల్ తో), రుపయా నాణే ప్రవేశపెట్టడం ఆయన ప్రధాన సంస్కరణలు. 1555లో హుమాయూన్ ఢిల్లీ స్వాధీనపరచుకున్నారు.

✅ ముగింపు

మే 17 — 1498లో వాస్కో డ గామా కాలికట్ రాక, 1540లో కేనాఉజ్ యుద్ధం, 1792లో NYSE, 1875లో కెంటకీ డెర్బీ, 1943లో Dambuster Raids, 1954లో Brown v. Board తీర్పు, 1990లో WHO IDAHOBIT నిర్ణయం, 2004లో మసాచ్యుసెట్స్ సమలింగ వివాహాలు — ఇవి ప్రపంచ చరిత్రలో మే 17కు చారిత్రక గుర్తింపు ఇచ్చే ఘటనలు. భారత చరిత్రలో బహదూర్ షా జఫర్ ప్రకటన, కామన్వెల్త్ నిర్ణయం, ఇజ్రాయిల్ MOU, RAP రద్దు, FEMA ట్రిబ్యునల్, సోనియా రాజీనామా — అన్నీ పరీక్షా ప్రాసంగిక అంశాలు.

APPSC, TGPSC, UPSC, SSC, RRB, IBPS పరీక్షలకు సన్నద్ధమవుతున్న అభ్యర్థులు ఈ వ్యాసంలోని అంశాలను జాగ్రత్తగా నోట్ చేసుకుని పునశ్చరణ చేయండి. ప్రతి రోజు ‘Today in History Telugu’ కోసం srmtutors.in సందర్శించండి.

─── srmtutors.in | Telugu Competitive Exam Preparation ───

Keywords: మే 17 చరిత్ర | Today in History Telugu May 17 | వాస్కో డ గామా | Brown v Board | NYSE | Dambuster Raids | కేనాఉజ్ యుద్ధం | ITU World Telecom Day | IDAHOBIT | APPSC Daily GK | TGPSC Current Affairs